Begin hier: watter water het jy?
Bruin vlekke, verstopte druppers, brak water, vee wat nie wil drink nie. Kies jou water en die drie stappe hieronder verander om daarby te pas: wat gewoonlik fout is, wat om te toets, en wat dit regmaak.
Boorgatwater
In een sin: toets dit een keer per jaar, filtreer die sand, behandel yster voor dit vlek, versag net die huis en die melkery, en ontsmet alles wat mense of vee drink.
Boorgatwater is onbehandelde grondwater. Dit is gewoonlik helder by die pomp en verander sodra dit lug tref, en dit verander weer in 'n droë jaar wanneer die watertafel sak. Vier dinge is agter die meeste boorgatklagtes in Suid-Afrika: yster en mangaan, hardheid, sout, en sand.
Wat gewoonlik fout is
Pas wat jy op die plaas sien by wat in die water aangaan.
- Bruin of oranje vlekke op krippe, mure en wasgoed; helder water word roeserig in die tenk
- Opgeloste yster, onsigbaar by die pomp, val uit sodra dit lug tref. Swart vlekke is mangaan.
- Yster- en mangaanfilter
- Wit kors op ketels, geisers, druppers en spuitpunte
- Hardheid: kalsium en magnesium wat as kalk uitsak wanneer die water verhit word of sy pH styg.
- Waterversagter
- Water proe sout; blaarrande brand; vee drink minder
- Souterigheid, meestal natriumchloried. Lees eers die EG-reël, dan natrium en chloried.
- Tru-osmose (omgekeerde osmose) vir brak water
- Sand of grint in die water; pomp en kleppe slyt; druppers verstop
- Fyn sand uit die akwifeer of 'n boorgatsif wat ingee.
- Sedimentfilter
- Vrotieerreuk by die kraan
- Waterstofsulfied van bakterieë in die boorgat. Dit oksideer weg met lug of chloor, gewoonlik in dieselfde stap as die yster.
- Yster- en mangaanfilter
- Blougroen vlekke, suur smaak, koperpype wat putjies kry
- Lae pH: suur water wat koper en staal oplos.
- pH-regstelling
- Nitraat op die ontledingsverslag; 'n kraal, voerkraal of septiese tenk naby
- Nitraat sypel in van mis, kunsmis en septiese tenks. Dit is 'n gesondheidsyfer vir babas en dragtige vee, en 'n teken dat die boorgat swak beskerm is.
- Tru-osmose (omgekeerde osmose) vir brak water
Wat om te toets, en wat die syfers beteken
Een laboratoriumontleding beantwoord die meeste vrae. Dit is die reëls om eerste te lees vir hierdie water, met die Suid-Afrikaanse riglynsyfers in gewone taal.
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag) | Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem. | Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse. | Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie. | Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit. |
| Hardheid (die kalk) | Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte. | Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie. | Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie). | SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël). |
| Yster | Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref. | Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5. | Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie. | Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore. |
| Mangaan | Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak. | Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. | Net smaak en vlekke. | Onder 0,1 mg/l (SANS 241). |
| Nitraat | Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4. | 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word. | Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar. | Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede. |
| Sulfaat | 'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind. | Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG. | Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste. | Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241). |
| pH (suur of alkalies) | Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak. | 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan. | Selde op sy eie 'n probleem vir vee. | 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype. |
Lees dié eerste vir hierdie water
EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag)
Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem.
- Besproeiing
- Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse.
- Vee
- Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie.
- Huis en melkery
- Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit.
Hardheid (die kalk)
Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie.
- Vee
- Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie).
- Huis en melkery
- SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël).
Yster
Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5.
- Vee
- Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie.
- Huis en melkery
- Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore.
Mangaan
Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping.
- Vee
- Net smaak en vlekke.
- Huis en melkery
- Onder 0,1 mg/l (SANS 241).
Nitraat
Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4.
- Besproeiing
- 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word.
- Vee
- Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar.
- Huis en melkery
- Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede.
Sulfaat
'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG.
- Vee
- Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241).
pH (suur of alkalies)
Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak.
- Besproeiing
- 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan.
- Vee
- Selde op sy eie 'n probleem vir vee.
- Huis en melkery
- 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype.
Wys elke reël op die ontledingsverslagWys net die reëls vir hierdie water
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| Natrium | Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd. | Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse. | Onder 2 000 mg/l. | Onder 200 mg/l (SANS 241). |
| Chloried | Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse. | Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges. | Onder 1 500 mg/l. | Onder 250 mg/l (SANS 241). |
| Fluoried | Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee. | Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing. | Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers. | Onder 1,5 mg/l (SANS 241). |
| E. coli en kolivorme (die kieme) | Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in. | Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer. | Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee. | Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie. |
| Troebelheid en vastestowwe (die modder) | Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm. | Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval. | Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei. | Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas. |
Die res van die ontledingsverslag
Natrium
Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd.
- Besproeiing
- Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse.
- Vee
- Onder 2 000 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 200 mg/l (SANS 241).
Chloried
Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse.
- Besproeiing
- Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges.
- Vee
- Onder 1 500 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l (SANS 241).
Fluoried
Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee.
- Besproeiing
- Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing.
- Vee
- Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers.
- Huis en melkery
- Onder 1,5 mg/l (SANS 241).
E. coli en kolivorme (die kieme)
Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in.
- Besproeiing
- Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer.
- Vee
- Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee.
- Huis en melkery
- Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie.
Troebelheid en vastestowwe (die modder)
Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm.
- Besproeiing
- Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval.
- Vee
- Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei.
- Huis en melkery
- Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas.
Bronne: SANS 241:2025 vir die huis; DWAF 1996 Suid-Afrikaanse Watergehalteriglyne vol. 4 (besproeiing) en vol. 5 (vee); FAO 29 waar die riglyn stil is. Vuisreëls is gemerk.
Wat dit regmaak
In die volgorde waarin die water daardeur gaan. Elke oplossing skakel na 'n gids in gewone taal en, waar dit help, 'n sakrekenaar.
Sedimentfilter
Sand, grint, slik; enigiets voor druppers, UV of 'n membraan.
'n Terugspoel-sand- of glasfilter vir volume, 'n skyffilter vir druplyne, 'n patroon vir die huis. Filtreer tot 'n tiende van die kleinste deurgang stroomaf.
Yster- en mangaanfilter
Bruin of swart vlekke, roeserige tenkwater, vroteierreuk, ysterslym in druppers.
Oksideer die yster doelbewus, met lug of 'n bietjie chloor, en vang dit dan op 'n katalitiese mediabed wat homself terugspoel. Dieselfde bed hanteer mangaan en die reuk.
pH-regstelling
Suur water wat koper, staal en beton vreet; reëntenks; boorgate in sandwêreld.
Die water loop deur 'n bed gebreekte kalksteen wat net genoeg oplos om die pH op te bring. Geen chemikalieë, geen dosering nie.
Waterversagter
Harde water in die huis, die melkery, die ketel of die pluimveelyn. Nooit vir besproeiing nie.
Ruil die kalsium en magnesium vir natrium op 'n harsbed en regenereer met sout. Groottebepaling op hardheid en daaglikse gebruik, met 'n meter sodat dit op gebruik regenereer, nie op die klok nie.
Suurdosering vir druplyne
Kalkaanpaksel in druppers en spuitpunte van harde, alkaliese water.
'n Klein doseerpomp bring die pH af na omtrent 6,5 sodat die kalk opgelos bly. Dit is die regte antwoord vir besproeiing; 'n versagter is nie, want dit voeg natrium by die grond.
Tru-osmose (omgekeerde osmose) vir brak water
Sout water vir die huis, die melkery, pluimvee of varke, of om 'n brak besproeiingsbron vir hoëwaardegewasse af te meng.
Druk die water deur 'n membraan wat die sout terughou. 'n Deel van die water gaan na afval, dus word dit op jou behoefte bepaal, nie op hoeveel jy pomp nie, en die permeaat word teruggemeng sodat die water nie te suiwer vir grond of pype is nie.
UV of chloor
E. coli of kolivorme op die ontledingsverslag; enige dam- of rivierwater vir mense, die melkery of die druplyne.
UV maak dood wat daardeur gaan en voeg niks by nie; chloor hou aan werk in die pyp af en in die tenk in. Albei het eers helder, gefiltreerde water nodig, en 'n melkery of druplyn wil gewoonlik albei hê.
Dam- en rivierwater
In een sin: laat dit besink en filtreer dit, ontsmet dit, en toets dit in die warm maande; helder water is nie dieselfde as skoon water nie.
Oppervlakwater is weer wat jy kan pomp. Die een week helder en die volgende modder; warm en stil in die herfs kweek dit alge, en elke dier stroomop dra by. Dit het drie dinge in volgorde nodig: besinking en filtrasie, ontsmetting, en 'n toets in die warm maande.
Wat gewoonlik fout is
Pas wat jy op die plaas sien by wat in die water aangaan.
- Modderwater ná reën; filters en druppers verstop; pompe slyt
- Slik en klei so fyn dat dit nooit op sy eie besink nie.
- Damwater laat besink en filtreer
- Groen water, slym in die pype, 'n skuim op die dam
- Alge. Blougroenalge in 'n warm, stil dam maak gifstowwe wat vee oornag kan doodmaak. Hou vee weg van 'n dam wat blom en moenie daaruit pomp nie.
- Damwater laat besink en filtreer
- Lopende mae in die huis; E. coli of kolivorme op die ontledingsverslag
- Vee, voëls en 'n rivier stroomop. Oppervlakwater is nooit veilig om te drink sonder ontsmetting nie.
- UV of chloor
- Bruin maar helder water wat na die veld proe
- Opgeloste organiese stowwe van veen en blare. Kleur en smaak, en hulle verbruik chloor.
- Geaktiveerde koolstof
Wat om te toets, en wat die syfers beteken
Een laboratoriumontleding beantwoord die meeste vrae. Dit is die reëls om eerste te lees vir hierdie water, met die Suid-Afrikaanse riglynsyfers in gewone taal.
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| Troebelheid en vastestowwe (die modder) | Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm. | Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval. | Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei. | Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas. |
| E. coli en kolivorme (die kieme) | Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in. | Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer. | Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee. | Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie. |
| pH (suur of alkalies) | Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak. | 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan. | Selde op sy eie 'n probleem vir vee. | 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype. |
| EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag) | Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem. | Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse. | Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie. | Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit. |
| Yster | Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref. | Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5. | Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie. | Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore. |
Lees dié eerste vir hierdie water
Troebelheid en vastestowwe (die modder)
Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm.
- Besproeiing
- Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval.
- Vee
- Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei.
- Huis en melkery
- Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas.
E. coli en kolivorme (die kieme)
Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in.
- Besproeiing
- Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer.
- Vee
- Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee.
- Huis en melkery
- Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie.
pH (suur of alkalies)
Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak.
- Besproeiing
- 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan.
- Vee
- Selde op sy eie 'n probleem vir vee.
- Huis en melkery
- 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype.
EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag)
Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem.
- Besproeiing
- Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse.
- Vee
- Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie.
- Huis en melkery
- Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit.
Yster
Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5.
- Vee
- Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie.
- Huis en melkery
- Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore.
Wys elke reël op die ontledingsverslagWys net die reëls vir hierdie water
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| Hardheid (die kalk) | Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte. | Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie. | Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie). | SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël). |
| Mangaan | Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak. | Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. | Net smaak en vlekke. | Onder 0,1 mg/l (SANS 241). |
| Natrium | Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd. | Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse. | Onder 2 000 mg/l. | Onder 200 mg/l (SANS 241). |
| Chloried | Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse. | Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges. | Onder 1 500 mg/l. | Onder 250 mg/l (SANS 241). |
| Sulfaat | 'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind. | Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG. | Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste. | Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241). |
| Nitraat | Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4. | 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word. | Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar. | Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede. |
| Fluoried | Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee. | Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing. | Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers. | Onder 1,5 mg/l (SANS 241). |
Die res van die ontledingsverslag
Hardheid (die kalk)
Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie.
- Vee
- Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie).
- Huis en melkery
- SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël).
Mangaan
Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping.
- Vee
- Net smaak en vlekke.
- Huis en melkery
- Onder 0,1 mg/l (SANS 241).
Natrium
Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd.
- Besproeiing
- Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse.
- Vee
- Onder 2 000 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 200 mg/l (SANS 241).
Chloried
Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse.
- Besproeiing
- Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges.
- Vee
- Onder 1 500 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l (SANS 241).
Sulfaat
'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG.
- Vee
- Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241).
Nitraat
Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4.
- Besproeiing
- 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word.
- Vee
- Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar.
- Huis en melkery
- Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede.
Fluoried
Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee.
- Besproeiing
- Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing.
- Vee
- Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers.
- Huis en melkery
- Onder 1,5 mg/l (SANS 241).
Bronne: SANS 241:2025 vir die huis; DWAF 1996 Suid-Afrikaanse Watergehalteriglyne vol. 4 (besproeiing) en vol. 5 (vee); FAO 29 waar die riglyn stil is. Vuisreëls is gemerk.
Wat dit regmaak
In die volgorde waarin die water daardeur gaan. Elke oplossing skakel na 'n gids in gewone taal en, waar dit help, 'n sakrekenaar.
Sedimentfilter
Sand, grint, slik; enigiets voor druppers, UV of 'n membraan.
'n Terugspoel-sand- of glasfilter vir volume, 'n skyffilter vir druplyne, 'n patroon vir die huis. Filtreer tot 'n tiende van die kleinste deurgang stroomaf.
Damwater laat besink en filtreer
Modderige, gekleurde of groen water uit 'n dam of rivier.
'n Vlokmiddel laat die fyn klei en alge saamklont sodat 'n mediafilter dit kan vang; koolstof haal die kleur en smaak uit. Eers dan werk ontsmetting.
Geaktiveerde koolstof
Smaak, reuk en kleur; chloor voor 'n membraan of 'n hars.
Adsorbeer organiese stowwe en chloor op 'n koolstofbed. Dit verwyder nie sout, hardheid of kieme nie.
UV of chloor
E. coli of kolivorme op die ontledingsverslag; enige dam- of rivierwater vir mense, die melkery of die druplyne.
UV maak dood wat daardeur gaan en voeg niks by nie; chloor hou aan werk in die pyp af en in die tenk in. Albei het eers helder, gefiltreerde water nodig, en 'n melkery of druplyn wil gewoonlik albei hê.
Reën- en rugsteunwater
In een sin: hou die dak uit die tenk, hou die lig uit, en behandel wat uitkom met 'n patroon, koolstof en UV voor iemand dit drink.
Reën van 'n skoon dak af is sag, effens suur en byna soutvry. Wat dit dra, is wat ook al op die dak en in die geute was: stof, voëlmis, blare. Rugsteunwater, of dit van die munisipale lyn of 'n tenkwa kom, is net so goed soos die tenk waarin dit sit.
Wat gewoonlik fout is
Pas wat jy op die plaas sien by wat in die water aangaan.
- Lopende mae; 'n muwwe reuk uit die tenk
- Voëlmis en blaarafval wat van die dak afgespoel is; kieme en organiese stowwe in die tenk.
- Tenk- en dakhigiëne
- Suur water; groen vlekke op die wasbak; 'n geiserelement wat nie hou nie
- Reënwater het geen kalk om dit te buffer nie, dus sit sy pH laag en dit los koper en staal op.
- pH-regstelling
- Chloorreuk weg; die rugsteuntenk raak sleg ná 'n week
- Munisipale chloor verdwyn in 'n warm tenk. Behandel weer by die kraan.
- UV of chloor
- Bruin water ná 'n tenkwa-vulling
- Sediment wat in die tenk opgeroer is, of roes van die trok.
- Sedimentfilter
Wat om te toets, en wat die syfers beteken
Een laboratoriumontleding beantwoord die meeste vrae. Dit is die reëls om eerste te lees vir hierdie water, met die Suid-Afrikaanse riglynsyfers in gewone taal.
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| E. coli en kolivorme (die kieme) | Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in. | Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer. | Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee. | Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie. |
| pH (suur of alkalies) | Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak. | 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan. | Selde op sy eie 'n probleem vir vee. | 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype. |
| Troebelheid en vastestowwe (die modder) | Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm. | Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval. | Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei. | Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas. |
Lees dié eerste vir hierdie water
E. coli en kolivorme (die kieme)
Fekale besoedeling: vee, voëls, 'n septiese tenk, 'n dam stroomop. E. coli beteken mis en moet afwesig wees uit drinkwater; kolivorme op hul eie beteken steeds iets kom in.
- Besproeiing
- Onder 1 per 100 mL vir enigiets wat rou geëet word. 1 tot 1 000 net op gewasse wat nie rou geëet word nie, met die vrugte droog gehou. Daarbo net voer.
- Vee
- Onder 200 fekale kolivorme per 100 mL. 200 tot 1 000 is 'n werklike risiko vir jong vee, varke en pluimvee.
- Huis en melkery
- Geen E. coli in 100 ml nie en totale kolivorme onder 10 (SANS 241). Geen uitsonderings nie.
pH (suur of alkalies)
Onder 7 is die water suur en vreet metaal; bo 8 laat dit kalk uitsak.
- Besproeiing
- 6,5 tot 8,4. Daaronder korrodeer toebehore en blare brand; daarbo sluit voedingstowwe toe en druppers pak aan.
- Vee
- Selde op sy eie 'n probleem vir vee.
- Huis en melkery
- 5 tot 9,7 is binne SANS 241, maar onder omtrent 6,5 korrodeer koper- en staalpype.
Troebelheid en vastestowwe (die modder)
Sand, slik, klei en alge wat filters en druppers verstop en kieme teen UV en chloor beskerm.
- Besproeiing
- Drup: onder 50 mg/l gesuspendeerde vastestowwe is feitlik geen verstopping nie; 50 tot 100 gering tot matig; bo 100 erg. Filtreer drupwater in elk geval.
- Vee
- Vee drink modderwater; die probleem is wat daarin groei.
- Huis en melkery
- Onder 1 NTU (SANS 241). Onder 5 lyk dit nog helder in 'n glas.
Wys elke reël op die ontledingsverslagWys net die reëls vir hierdie water
| Die reël op die ontledingsverslag | Wat dit jou vertel | Besproeiing | Vee | Huis en melkery |
|---|---|---|---|---|
| EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag) | Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem. | Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse. | Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie. | Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit. |
| Hardheid (die kalk) | Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte. | Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie. | Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie). | SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël). |
| Yster | Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref. | Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5. | Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie. | Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore. |
| Mangaan | Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak. | Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. | Net smaak en vlekke. | Onder 0,1 mg/l (SANS 241). |
| Natrium | Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd. | Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse. | Onder 2 000 mg/l. | Onder 200 mg/l (SANS 241). |
| Chloried | Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse. | Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges. | Onder 1 500 mg/l. | Onder 250 mg/l (SANS 241). |
| Sulfaat | 'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind. | Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG. | Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste. | Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241). |
| Nitraat | Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4. | 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word. | Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar. | Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede. |
| Fluoried | Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee. | Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing. | Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers. | Onder 1,5 mg/l (SANS 241). |
Die res van die ontledingsverslag
EG of TOS (die sout; EC en TDS op die uitslag)
Hoeveel opgeloste sout die water dra. EG in mS/m maal 6,5 is rofweg TOS in mg/l; 1 mS/m is 10 µS/cm. Dit is wat boere brak noem.
- Besproeiing
- Onder 40 mS/m geen opbrengsverlies nie, selfs vir soutgevoelige gewasse. 40 tot 90 goed vir die meeste gewasse. 90 tot 270 vir verdraagsame gewasse met ekstra water om te loog. Daarbo net gekose gewasse.
- Vee
- Melkkoeie, varke en pluimvee onder 1 000 mg/l. Vleisbeeste en perde onder 2 000. Skape onder 3 000. Daarbo drink vee minder; aangepaste skape en beeste kom hoër reg, maar skakel hulle nooit skielik oor nie.
- Huis en melkery
- Onder 170 mS/m, omtrent 1 200 mg/l (SANS 241). Dit proe sout lank voor dit.
Hardheid (die kalk)
Kalsium en magnesium, as mg/l CaCO₃. Die wit kors op ketels, geisers en spuitpunte.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem nie. Bo omtrent 150 mg/l met 'n pH oor 7,5 pak druppers en spuitpunte aan (vuisreël). Moet nooit besproeiingswater versag nie.
- Vee
- Nie 'n probleem nie. Kalsium tot 1 000 mg/l en magnesium tot 500 is binne die riglyn (250 vir pluimvee, varke, perde en melkkoeie).
- Huis en melkery
- SANS 241 stel geen limiet nie. Aanpaksel wys van omtrent 120 mg/l en 'n versagter betaal homself van omtrent 200 af (vuisreël).
Yster
Opgeloste yster is onsigbaar by die pomp en word bruin of oranje sodra dit lug tref.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,2 mg/l gering, 0,2 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping. Gewasse self verdra tot 5.
- Vee
- Vlek krippe en sit vee van die smaak af; nie giftig op plaasvlakke nie.
- Huis en melkery
- Onder 0,3 mg/l (SANS 241). Daarbo, gevlekte wasgoed en toebehore.
Mangaan
Yster se neef. Swart of pers vlekke en 'n metaalsmaak.
- Besproeiing
- Drup: onder 0,1 mg/l gering, 0,1 tot 1,5 matig, bo 1,5 erge verstopping.
- Vee
- Net smaak en vlekke.
- Huis en melkery
- Onder 0,1 mg/l (SANS 241).
Natrium
Die helfte van tafelsout. Brand blare onder sproeiers en seël die grond met verloop van tyd.
- Besproeiing
- Sproeiers en spilpunte (blare word nat): onder 70 mg/l. Drup en vloed: beoordeel op SAR, onder 2 vir gevoelige gewasse.
- Vee
- Onder 2 000 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 200 mg/l (SANS 241).
Chloried
Die ander helfte van tafelsout. Blaarrandbrand op gevoelige gewasse.
- Besproeiing
- Onder 100 mg/l vir alle gewasse. 100 tot 175 beskadig gevoelige gewasse onder sproeiers; 175 tot 350 matig gevoeliges.
- Vee
- Onder 1 500 mg/l.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l (SANS 241).
Sulfaat
'n Bitter sout wat vee se mae laat loop en hul koper, sink en selenium vasbind.
- Besproeiing
- Nie 'n gewasprobleem op plaasvlakke nie; dit tel by die EG.
- Vee
- Onder 1 000 mg/l. 1 000 tot 1 500 gee diarree en sit vee van die water af; jong vee eerste.
- Huis en melkery
- Onder 250 mg/l vir smaak, 500 vir gesondheid (SANS 241).
Nitraat
Kom van mis, kunsmis en septiese tenks. Onsigbaar, smaakloos, en 'n werklike gesondheidsyfer. Kyk na die eenheid: laboratoriums rapporteer dit as N of as nitraat, en die twee verskil met 'n faktor van 4,4.
- Besproeiing
- 'n Kunsmiskrediet, nie 'n probleem nie, tot omtrent 30 mg/l as N, waar die meeste gewasse geraak word.
- Vee
- Onder 100 mg/l as nitraat (22 as N). Daarbo is dragtige diere eerste in gevaar.
- Huis en melkery
- Onder 11 mg/l as N (SANS 241). Babas is die rede.
Fluoried
Natuurlik in sommige akwifere. Gevlekte tande by kinders en vee.
- Besproeiing
- Onder 2 mg/l vir langtermynbesproeiing.
- Vee
- Onder 2 mg/l. Bo 4, mankheid by herkouers.
- Huis en melkery
- Onder 1,5 mg/l (SANS 241).
Bronne: SANS 241:2025 vir die huis; DWAF 1996 Suid-Afrikaanse Watergehalteriglyne vol. 4 (besproeiing) en vol. 5 (vee); FAO 29 waar die riglyn stil is. Vuisreëls is gemerk.
Wat dit regmaak
In die volgorde waarin die water daardeur gaan. Elke oplossing skakel na 'n gids in gewone taal en, waar dit help, 'n sakrekenaar.
Tenk- en dakhigiëne
Reëntenks, rugsteuntenks en enige tenk wat groen raak.
Geutsifte en 'n eerste-spoel-afleier hou die dak uit die tenk; 'n ondeursigtige, bedekte tenk hou die lig uit; 'n patroon en UV of 'n bietjie chloor by die kraan maak dit drinkbaar. Maak die tenk skoon.
Sedimentfilter
Sand, grint, slik; enigiets voor druppers, UV of 'n membraan.
'n Terugspoel-sand- of glasfilter vir volume, 'n skyffilter vir druplyne, 'n patroon vir die huis. Filtreer tot 'n tiende van die kleinste deurgang stroomaf.
pH-regstelling
Suur water wat koper, staal en beton vreet; reëntenks; boorgate in sandwêreld.
Die water loop deur 'n bed gebreekte kalksteen wat net genoeg oplos om die pH op te bring. Geen chemikalieë, geen dosering nie.
UV of chloor
E. coli of kolivorme op die ontledingsverslag; enige dam- of rivierwater vir mense, die melkery of die druplyne.
UV maak dood wat daardeur gaan en voeg niks by nie; chloor hou aan werk in die pyp af en in die tenk in. Albei het eers helder, gefiltreerde water nodig, en 'n melkery of druplyn wil gewoonlik albei hê.
Om dit werkend te hou tussen diensbesoeke
Plaaswatertoerusting faal gewoonlik stilweg, en die eerste teken is 'n gevlekte bad, 'n verstopte drupper of 'n siek dier eerder as 'n alarm. 'n Paar lesings wat neergeskryf word, maak dit iets waarop jy vroeg kan reageer.
Hou dit byderhand
- Die laaste waterontleding, en waar en wanneer die monster geneem is.
- Wat elke houer bevat en hoe oud die media is: sand, glas, katalitiese media en hars het almal verskillende lewens.
- Pompdruk en die druk aan weerskante van die filters, weekliks op dieselfde tyd neergeskryf.
- Die klepinstellings soos dit in bedryf gestel is, sodat jy later kan sien of iemand hulle verander het.
Wat 'n verandering gewoonlik beteken
- Druppers verstop vinniger as vroeër
- Die filter voor hulle is verby sy nuttige lewe, die mediabed is bevuil, of die water self het met die seisoen verander. Kyk eers na die filter; dit is die goedkoopste van die drie om reg te maak.
- Oranje vlekke wat verlede seisoen nie daar was nie
- Yster wat styg soos die watertafel sak, of 'n katalitiese bed wat sy bedekking verloor het. Boorgate verander deur 'n droë jaar, en dis waarom een ou ontleding nie 'n antwoord is nie.
- Pomp loop langer vir dieselfde werk
- Iets stroomaf beperk: verstopte patrone, 'n bevuilde bed, of 'n klep wat halfpad in sy siklus vassit. Dit kos ook elektrisiteit elke dag wat dit ongemerk bly.
- UV op 'n drinklyn met 'n lamp ouer as 'n jaar
- Vervang dit volgens die vervaardiger se skedule en maak die huls terselfdertyd skoon. 'n Gloeiende lamp is nie bewys van 'n werkende dosis nie, en op vee- en huishoudelike water maak dit saak.
Wat om vir ons te stuur
- Watter bron en watter lyn: boorgat, dam, reëntenk, huis, melkery of besproeiing.
- Wat verander het en wanneer, insluitend die seisoen en enige onlangse reën.
- Jou druklesings en hoe hulle met 'n paar maande gelede vergelyk.
- Die laaste ontleding, en 'n foto van die installasie.
Diensintervalle, skoonmaakmetodes en vervangingsdele kom uit die vervaardiger se instruksies vir jou werklike toerusting. Wat hier staan, help jou om 'n verandering raak te sien en dit akkuraat te beskryf; dit vervang nie daardie dokumentasie nie, en dit is nie 'n plaasvervanger vir die installeerder waar die werk een verg nie.
Dinge wat mense hoor wat nie waar is nie
Dié wat ons die meeste regstel.
Dit lyk helder en proe reg, dus is dit veilig.
Bakterieë, nitraat en fluoried het geen voorkoms, smaak of reuk nie. Net die laboratorium sien hulle.
Dit het die drinkwatertoets geslaag, dus is dit reg vir die spilpunt en die skape.
Verskillende riglyne. Drinkwater mag 200 mg/l natrium dra; 'n sproeier wil onder 70 hê. En skape drink gelukkig bo die huishoudelike soutlimiet.
Harde water en brak water is dieselfde ding.
Hardheid is kalk (kalsium en magnesium); brak is totale sout. 'n Versagter doen niks aan brak water nie.
Kook dit en die sout gaan weg.
Kook konsentreer sout. Net tru-osmose of distillasie haal dit uit.
'n Filter sal die yster en die reuk uitsorteer.
'n Patroon- of sandfilter vang net yster wat reeds roes geword het. Opgeloste yster en die reuk moet eers geoksideer word, dan 'n filter wat terugspoel.
Versagte water is reg vir die tuin.
'n Versagter ruil kalsium vir natrium, en natrium seël grond. Hou versagte water in die huis.
Een toets is genoeg.
Water verander met droogte, storms, oorpompery en die seisoen. Toets jaarliks en wanneer enigiets verander.
As die diere nie vrek nie, is die water reg.
Vee drink minder en produseer minder lank voor hulle vrek. Die riglyn is om inname geskryf, nie om vrektes nie.
Die vrae wat ons gevra word
Kort antwoorde. Elkeen eindig met 'n volgende stap.
Kan ek my boorgatwater drink?
Net ná 'n laboratoriumtoets. 'n Helder boorgat wat lekker proe, kan steeds op bakterieë of nitraat druip, wat jy nie kan sien of proe nie. Toets teen SANS 241 een keer per jaar en weer ná 'n droogte.
Hoekom word my helder boorgatwater bruin in die tenk?
Opgeloste yster. Dit is onsigbaar onder die grond en word roes die oomblik wat dit lug tref. Die oplossing is om dit doelbewus te oksideer en uit te filtreer voor die tenk, nie om die tenk te skrop nie.
Kan ek 'n huishoudelike versagter op my besproeiingswater gebruik?
Nee. 'n Versagter ruil kalsium vir natrium, en natrium is wat grond seël en blare brand. Vir aanpaksel in druppers, doseer suur; vir brak water, meng of gebruik tru-osmose op die deel wat dit nodig het.
Hoe brak kan die water vir my beeste en skape wees?
Die Suid-Afrikaanse riglyn gee skape tot 3 000 mg/l totale opgeloste soute, vleisbeeste en perde 2 000, en melkkoeie, varke en pluimvee 1 000, mits sulfaat en magnesium ook binne perke is. Daarbo drink diere minder en die jonges en dragtiges ly eerste.
My druppers verstop elke seisoen. Wat is dit?
Een van vier dinge: sand (filtreer fyner), kalkaanpaksel van harde alkaliese water (doseer suur), ysterslym van water bo 0,2 mg/l yster (oksideer en filtreer), of alge uit 'n dam (filtreer en chloreer). Die ontledingsverslag sê jou watter een.
Wat is die verskil tussen EG en TOS (EC en TDS)?
Dieselfde sout, op twee maniere gemeet. EG is hoe goed die water elektrisiteit gelei, in mS/m; TOS is die gewig van opgeloste sout in mg/l. Vermenigvuldig EG in mS/m met omtrent 6,5 om TOS te kry.
Verander die water in 'n droogte?
Ja. Soos die watertafel sak, trek die boorgat dieper, ouer water wat gewoonlik souter en harder is, en yster verander dikwels saam. Verlede jaar se ontledingsverslag beskryf dalk nie vanjaar se water nie.
Die water ruik na vrot eiers. Kan dit reggemaak word?
Ja. Die reuk is waterstofsulfied van bakterieë in die boorgat. Belugting of 'n klein chloordosis oksideer dit weg, en dieselfde filter wat yster hanteer, vat die res.
Is tru-osmose die moeite werd op 'n plaas?
Vir drinkwater in die huis, die melkery of die pluimvee- en varklyne, dikwels ja. Vir heelland-besproeiing maak die volume en die afvalwater dit skaars; om 'n brak bron met beter water te meng, wen gewoonlik.
Blougroenalge in my dam: is dit gevaarlik vir vee?
Baie. Die gifstowwe maak beeste en skape dood, soms oornag. Kamp vee weg van 'n dam wat blom, moenie daaruit pomp vir druplyne nie, en behandel die oorsaak: warm, stil, voedingstofryke water.
Kan ek water uit my reëntenk drink?
Met 'n eerste-spoel-afleier, 'n fyn filter en UV of 'n bietjie chloor by die kraan, ja. Laat dit een keer toets, hou die tenk bedek en donker, en maak dit skoon.
Hoe gereeld moet ek toets?
'n Volle ontleding wanneer die boorgat in gebruik geneem word, dan een keer per jaar, en weer wanneer iets verander: ná 'n droogte, ná groot storms, wanneer die smaak of kleur verskuif, of wanneer jy oorgepomp het. Pluimvee-, vark- en melkerylyne: elke ses maande, by die bron en by die laaste drinker.
Kan ek net 'n handmeter vir EG of pH gebruik?
Om verandering tussen laboratoriumtoetse te volg, ja; dit is die beste geld wat 'n boer aan water bestee. Dit kan nie bakterieë, nitraat, fluoried, yster of die natriumgevaar sien nie, dus vervang dit nie die laboratorium nie.
Die boorgat se lewering het gedaal en die water is rooi en slymerig. Wat is dit?
Ysterbakterieë. Hulle trek in wanneer suurstof in 'n ysterryke akwifeer kom, gewoonlik omdat die boorgat oorgepomp word. Verlig die pompery ('n kleiner pomp en 'n groter tenk), laat die boorgat vroeg skokchloreer en borsel, en behandel dan die yster deurlopend. Gelos kan dit die boorgat vir goed toemaak.
My diere drink minder sedert die nuwe boorgat, en party het lopende mae.
Traagheid om te drink is die eerste teken dat die sout, sulfaat of magnesium bo die riglyn vir daardie klas dier is, en diarree volg sulfaat bo omtrent 1 000 mg/l. Produksie daal lank voor enigiets vrek. Stel 'n nuwe water geleidelik in, gemeng met die oue, oor 'n week of langer. En as die uitslag goed is maar hulle drink steeds nie, proe die krip: slym en alge in die tenk en pype sit diere af lank voor die chemie dit doen.
Kan ek kopersulfaat in die krippe gooi om die slym te keer?
Nie waar skape of Jersey-beeste drink nie: koper bou in die lewer op en vergiftig hulle stadig. Beskadu die krip, skrop dit, en gebruik 'n lae dosis chloor of 'n peroksiedproduk wat vir veewater gemaak is.
Is my boorgat reg vir die braaikuikens en die druplyne?
Pluimvee en varke is die minste soutverdraagsame diere op die plaas: onder 1 000 mg/l opgeloste soute, lae nitraat, en skoon lyne. Toets by die bron en by die laaste nippel, hou 'n chloorresidu tot aan die einde van die lyn, en ontkalk die lyne tussen kuddes.
Die uitvoerinspekteur wil watertoetse hê. Waarna kyk hulle?
'n Jaarlikse risikobepaling met monsters van 'n SANAS-laboratorium, E. coli as die aanwyser, geen natmaak van die vrugte naby oes nie, en drinkwatergehalte in die pakhuis. Die ouditskemas kyk ook na die water wat jou werkers drink.
Werk daardie towerpyp of katalitiese ontkalker regtig?
Ons het nog geen onafhanklike bewys gesien nie, en die Landbou-kundiges waarsku om dieselfde rede teen wondermiddels. Ioonuitruiling-versagting en tru-osmose is die bewese roetes vir die huis. Wat iemand jou ook al verkoop, vra vir 'n voor-en-ná-ontleding van 'n laboratorium.
Twee boorgate 80 m uitmekaar, die een vol kalk en die ander nie. Hoe?
Hulle trek uit verskillende water: 'n ander diepte, 'n ander gesteente, soms 'n heel ander waterdraer. Toets elke boorgat op sy eie en behandel of meng per bron; een uitslag beskryf nie die plaas nie.
My onkruiddoder werk nie meer soos vroeër nie. Kan dit die water wees?
Dikwels. Harde, alkaliese of brak water bind glifosaat en verskeie ander middels in die tenk vas voor hulle die blaar bereik. Toets die spuitwater vir hardheid, pH en bikarbonaat, en gebruik 'n buffer of waterversagmiddel waar die etiket dit toelaat.
Hoeveel water drink my diere regtig?
Genoeg om 'n behandelingstelsel op te bepaal. Skape twee tot ses liter per dag en tot twaalf op soutbos; beeste 25 tot 140 liter na gelang van grootte, hitte en laktasie; 'n melkkoei omtrent vyf liter vir elke liter melk bo-op haar eie onderhoudsdrinkwater. Hitte en sout in die water druk al hierdie syfers op, en melkstalwas is weer 'n aparte behoefte.
Het ek 'n permit nodig om my boorgat te gebruik?
Huishoudelike gebruik en veesuiping binne jou weidingskapasiteit is Bylae 1-gebruik onder die Nasionale Waterwet en het geen lisensie nodig nie. Bo omtrent 10 m³ per dag registreer jy die gebruik by die Departement van Water en Sanitasie, die Algemene Magtiging beperk besproeiing uit grondwater in jou gebied, en kommersiële besproeiing daarbo, voerkrale en melkerye het 'n watergebruikslisensie nodig. Jou opvangsbestuursagentskap is die plek om na te vra.
Wat kos behandeling?
Dit hang af van die water en van hoeveel jy elke dag nodig het, dus publiseer ons nie pryse nie. Stuur die tak jou ontledingsverslag en jou daaglikse volume en jy kry 'n kwotasie met lewertye.
Praat met 'n mens
Bel of WhatsApp die tak naaste aan jou. Stuur 'n foto van jou ontledingsverslag en ons sê jou wat ons sien. Ons kwoteer uit jou ontleding en jou vloei, en ons publiseer nie pryse nie.
Cape Town
5 Firgrove Way, Firgrove Industrial Estate, Macassar, 7134
Ma tot Do 08:30 tot 16:30, Vr 08:30 tot 16:00
sales@definitivewater.co.zaJohannesburg
Unit 067, Inospace Allandale Exchange, 917 Morkels Close, Halfway House, Midrand, 1685
Ma tot Do 08:30 tot 16:30, Vr 08:30 tot 16:00
salesjhb@definitivewater.co.zaGidse, episodes en sakrekenaars
Elf gidse in gewone taal oor plaaswater, elk met 'n potgooi-episode, in Engels en Afrikaans.
- Boorgatwater in droogte
- Lees 'n besproeiingswaterontleding
- Vee se drinkwater
- Waarom druppers verstop
- Plaasdamme en riviere
- Spuitwater
- Sproeibemesting
- Melkerywater
- Pluimvee- en varkboerdery se druplyne
- Pakhuiswaswater
- Droogtebestandheid vir die plaas
Behandelingsontwerperbinnekort
Tik jou ontledingsverslag in en kry 'n voorgestelde behandelingsreeks. Open binnekort, as 'n sakrekenaar, nie 'n waarborg nie.
/designHierdie bladsy is algemene leiding oor Suid-Afrikaanse plaaswater. Riglynsyfers is aanduidend; 'n laboratoriumontleding en 'n gesprek met die tak kom voor enige aankoop.
Hierdie gidse is algemene inligting, saamgestel uit gepubliseerde standaarde, vervaardigersdata en ons eie ervaring, en ons hou dit so akkuraat as wat ons kan. Dit is nie 'n ontwerp, 'n spesifikasie of advies vir 'n spesifieke perseel nie. Wie ook al 'n stelsel spesifiseer, installeer of bedryf, of dit 'n ingenieur, 'n installeerder, 'n boer of 'n aanlegbestuurder is, bly verantwoordelik om te kontroleer dat wat hier staan op hul water en hul installasie van toepassing is, en vir die werk self. Definitive Water Technologies aanvaar geen aanspreeklikheid vir foute op hierdie bladsye of vir werk wat op grond daarvan gedoen word nie. As jy twyfel, stuur vir ons die ontleding en praat met die tak.