Die vraag wat die indekse beantwoord
Gaan hierdie water kalsiumkarbonaat-aanpaksel neerlê, of gaan dit oplos wat reeds daar is (en sement en metaal in die proses aanval)? Die antwoord hang van vyf dinge tegelyk af — pH, kalsiumhardheid, alkaliniteit, temperatuur en TDS — en dit is presies waarom 'n enkelsyfer-indeks nuttig is: dit doen die opweging vir jou.
Langelier-versadigingsindeks (LSI)
Die LSI vergelyk die water se werklike pH met die pH waarby dit presies met kalsiumkarbonaat versadig sou wees (pHs):
LSI = pH − pHs
- LSI positief → oorversadig → aanpakselvormend. Hoe verder bo nul, hoe vinniger lê aanpaksel neer.
- LSI negatief → onderversadig → die water los kalsiumkarbonaat op eerder as om dit neer te lê, en dit stroop dus sementagtige voerings en laat metaal sonder 'n beskermende karbonaatlagie.
- LSI ≈ 0 (±0.3) → min of meer in balans.
Omdat pHs daal soos die temperatuur styg, word dieselfde water meer aanpakselvormend wanneer dit verhit word — en daarom verskyn aanpaksel eerste in die geiser. Bereken die LSI altyd by die werkstemperatuur, nie die kraantemperatuur nie.
Ryznar-stabiliteitsindeks (RSI)
Die Ryznar-indeks gebruik dieselfde insette, geweeg volgens velddata op werklike pypwerk:
RSI = 2·pHs − pH
Dit lees in die teenoorgestelde rigting en het geen nuldeurgang nie:
| RSI | Neiging |
|---|---|
| < 6 | Aanpakselvormend |
| 6 – 7 | Naastenby stabiel |
| > 7 | Toenemend korrosief |
| > 8.5 | Aggressief korrosief |
Ou hande haal RSI aan omdat dit veldervaring goed gevolg het; die meeste moderne datablaaie gee LSI. Om albei aan te gee kos niks — ons sakrekenaar lewer albei uit een stel insette.
Wat om met die antwoord te doen
- Aanpakselvormende water voor verwarmers, ketels of hitteruilers: versag, doseer antiaanpakmiddel, of aanvaar 'n ontkalkingskedule.
- Aanpakselvormende water voor RO: die indeks maak saak in die konsentraat, nie die voer nie — by 75% herwinning is die konsentraat vier keer meer gekonsentreerd, dus kan 'n voer wat gebalanseerd lyk steeds die stertelemente met gips en karbonaat toepak. Antiaanpakmiddelkeuse begin hier.
- Negatiewe LSI: die water los sementagtige voerings op, en kaal metaal verloor die karbonaatlagie wat dit andersins sou beskut — een van die toestande wat korrosie laat voortgaan, maar nie 'n meting daarvan nie. pH-regstelling met kalsietmedia of dosering skuif die indeks positief; vermenging doen dieselfde.
- Munisipale toevoer word gewoonlik doelbewus effens positief gelewer, om 'n dun beskermende karbonaatlagie in die hoofleidings neer te lê.
Die beperkings
LSI en RSI praat net vir kalsiumkarbonaat. Hulle sê niks oor sulfaataanpaksels (gips), silika, ystervervuiling of chloriedkorrosie van vlekvrye staal nie — wat almal hul eie kontroles op moeilike waters verg. Die indekse is ook ewewigsvoorspellings: hulle sê in watter rigting die water wil beweeg, nie hoe vinnig dit daar gaan kom nie.
Die groter beperking is dié een wat die naam jou laat vergeet. Dit is versadigingsindekse, nie korrosie-indekse nie. 'n Negatiewe LSI sê jou die water gaan nie 'n beskermende karbonaatlagie neerlê nie; dit sê jou nie 'n pyp korrodeer nie, of hoe vinnig. Korrosietempo hang af van opgeloste suurstof, chloried en sulfaat, temperatuur, vloeisnelheid, die metaal self en wat reeds op sy oppervlak is — waarvan nie een in die berekening voorkom nie. Chloriedryke water kan vlekvrye staal vreet by 'n heeltemal gebalanseerde LSI, en 'n positiewe LSI waarborg niks teen korrosie nie. Waar die vraag werklik metaalverlies eerder as aanpaksel is, gebruik 'n indeks wat daarvoor gebou is — die Larson–Skold-verhouding vir chloried en sulfaat teenoor alkaliniteit op staal — en, op enigiets wat saak maak, 'n koepontoets.
Duimreël: bereken die indeks by die hoogste temperatuur en hoogste konsentrasie wat die water werklik in die stelsel gaan sien. Voerwater-LSI by 20 °C vlei byna elke ontwerp.